Dersin Ayrıntıları
YarıyılKoduAdıT+U+LKrediAKTSSon Güncelleme Tarihi
1FBE 5998Bilimsel Araştırma Yöntemleri ve Etiği3+0+031024.06.2026

 
Dersin Detayları
Dersin Dili Türkçe
Dersin Düzeyi Yüksek Lisans
Bölümü / Programı Çevre Mühendisliği (YL)
Öğrenim Türü Örgün Öğretim
Dersin Türü Seçmeli
Dersin Öğretim Şekli Yüz Yüze
Dersin Amacı Bu ders ile öğrencilerin bilimsel araştırmanın temel kavramlarını ve paradigmalarını (pozitivizm, post-pozivitizm, fenomenoloji, denence, değişken, sayıltı, ölçme, ölçek vs.) ve bilimsel araştırmanın yapısını ve sürecini (araştırma konusu ve probleminin belirlenmesi, literatür taraması ve örgütlenmesi, araştırma deseninin geliştirilmesi, verilerin toplanması ve analizi, araştırma bulgularının raporlaştırılması) öğrencilere kavratmak amaçlanmaktadır.
Dersin İçeriği Bu ders, bilimsel araştırmanın tanımı, türleri; ampirik ve uygulamalı araştırma; kuram ampirik araştırma ilişkisi; araştırmanın temel kavramları: değişken, parametre, postulat, aksiyom, sayıltı, model, denence; bilimsel tutum: pozitivizm, post-pozitivizm ve bilimsel yöntemin eleştirisi; tümevarım, tümdengelim, fenomenoloji; araştırma süreç ve teknikleri: problem tanımı ve problem kaynakları, araştırma probleminin tanımı; değişken tanımı ve türleri, araştırma sorusu/denence türleri, sayıltılar/varsayımlar; sınırlılıklar, operasyonel tanımlar; literatür tarama ve literatürün örgütlenmesi; yöntem: araştırma modeli, tarama modeli ve türleri, deneysel desenler konularını kapsamaktadır.
Dersin Yöntem ve Teknikleri Anlatım, soru-cevap, tartışma, örnek olay incelemesi, grup çalışması, uygulama ve öğrenci sunumları kullanılacaktır.
Ön Koşulları Yok
Dersin Koordinatörü Yok
Dersi Verenler Prof.Dr. ASLI SEYHAN ÇIĞGIN
Dersin Yardımcıları Yok
Dersin Staj Durumu Yok

Ders Kaynakları
Kaynaklar Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2014). Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Pegem Akademi, Ankara.
Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi.
Ertekin, C., Berker, N., Tolun, A. ve Ülkü, D. (2002). Bilimsel Araştırmalarda Etik ve Sorunlar. TÜBA Yayınları, Ankara.
TÜBİTAK Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu Yönetmelikleri.
Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Büyüköztürk, Ş. ve Diğerleri. Pegem Akademi, Ankara, 2008.
Nitel ve Nicel Araştırma Makaleleri (Eğitim ve Sosyal Bilimler dergilerinde yayımlanmış)
Sosyal Bilimlerde Araştırma: Yöntem teknik ve ilkeler. Balcı, A. Pegem Akademi, Ankara, 2007
Ders Notları 1. Bilimsel araştırma ve yayın etiği konularında öğretim elemanı tarafından hazırlanan ders notları.
2. Araştırma etiği, intihal, veri yönetimi, yazarlık hakları, çıkar çatışması ve etik ihlaller ile ilgili güncel bilimsel makaleler ve raporlar.
3. YÖK Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi ile ilgili mevzuat ve rehber dokümanlar.
4. TÜBİTAK ve uluslararası kuruluşların araştırma ve yayın etiği ilkelerine ilişkin kaynaklar.
Dökümanlar • Araştırma ve yayın etiği ile ilgili mevzuat dokümanları. • Vaka analizleri ve örnek etik ihlal raporları. • Bilimsel dürüstlük ve etik ilkeler konusunda güncel makale ve raporlar.
Ödevler • Bilimsel araştırma ve yayın etiği ile ilgili güncel bir etik vaka analizinin hazırlanması. • Araştırma etiği veya yayın etiği konusunda literatür inceleme ödevi. • İntihal, veri uydurma, veri çarpıtma veya yazarlık ihlalleri gibi etik konulara ilişkin rapor hazırlanması.
Sınavlar • Ara sınav ve/veya dönem sonu sınavı. • Etik vaka analizi, ödev ve ders içi etkinliklerin değerlendirilmesi.

Ders Yapısı
Eğitim Bilimleri %50
Alan Bilgisi %50

Planlanan Öğrenme Aktiviteleri ve Metodları
Etkinlikler ayrıntılı olarak "Değerlendirme" ve "İş Yükü Hesaplaması" bölümlerinde verilmiştir.

Değerlendirme Ölçütleri
Yarıyıl Çalışmaları Sayısı Katkı
Ödev / Seminer 1 % 50
Dönem Ödevi / Proje 1 % 50
Toplam :
2
% 100

 
AKTS Hesaplama İçeriği
İş Yükü Sayısı Süre Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi 14 18 252
Sınıf Dışı Ç. Süresi 3 4 12
Sunum/Seminer Hazırlama 1 5 5
Proje 1 15 15
Yarıyıl Sonu Sınavı 1 20 20
Toplam İş Yükü   AKTS Kredisi : 10 304

 
Dersin Öğrenme Çıktıları: Bu dersin başarılı bir şekilde tamamlanmasıyla öğrenciler şunları yapabileceklerdir:
Sıra NoAçıklama
1 Bilimsel araştırmanın temel paradigmalarını ve kavramlarını (pozitivizm, post pozitivizm, hipotez/denence, değişken, sayıltı, ölçme, ölçek) açıklar.
2 Bilimsel araştırmanın yapısını ve sürecini (araştırma konusu ve probleminin belirlenmesi, literatür taraması ve örgütlenmesi, araştırma deseninin geliştirilmesi, verilerin toplanması ve analizi, araştırma bulgularının raporlaştırmasını) bilir ve uygulamaya geçirir.
3 Araştırma projeleri aracılıyla bilimsel araştırmanın değişik boyutlarına ilişkin bilgi, beceri ve eleştirel bakış açısı geliştirir.
4 Bilimsel araştırmaya karşı olumlu bir tutum geliştirir.
5 Bir bilimsel araştırma raporunu değerlendirir.
6 İstatistik ile ilgili temel kavramları tanımlar ve istatistiksel denence yazar.
7 Bilimsel araştırma önerisi hazırlar.
8 Temel istatistiksel kavramları açıklamak ve istatistiksel hipotezler yazmak.
9 bilimsel bir öneri yazmak.

 
Ders Konuları
HaftaKonuÖn HazırlıkDökümanlar
1 Bilimsel araştırma, tanımı, türleri: ampirik ve uygulamalı araştırma kuram ampirik araştırma ilişkisi Anlatım / Soru-Cevap kitap ve makaleler
2 Araştırmanın temel kavramları: değişken, parametre, postulat, aksiyom, sayıltı, model, denence Anlatım / Soru-Cevap kitap ve makaleler
3 Bilimsel tutum: positivizm, postpositivizm ve bilimsel yöntemin eleştirisi tümevarım, tümdengelim, fenomoloji Seminer / Anlatım / Soru-Cevap/Tartışma kitap ve makaleler
4 Araştırma Süreç ve Teknikleri: Problem tanımı ve problem kaynakları, Araştırma probleminin tanımı Seminer / Anlatım / Soru-Cevap/Tartışma kitap ve makaleler
5 Araştırma sorusu/Denence türleri, Araştırmanın önemi, Sayıtlılar/Varsayımlar Sınırlılıklar Seminer / Anlatım / Soru-Cevap/Tartışma kitap ve makaleler
6 Operasyonel tanımlar, Literatür tarama ve literatürün örgütlenmesi Seminer / Anlatım / Soru-Cevap/Tartışma kitap ve makaleler
7 Yöntem: Araştırma modeli, Tarama modeli ve türleri Seminer / Anlatım / Soru-Cevap/Tartışma kitap ve makaleler
8 Yöntem: Araştırma modeli, Deneme modelleri ve türleri Seminer / Anlatım / Soru-Cevap/Tartışma kitap ve makaleler
9 Arasınav Seminer / Anlatım / Soru-Cevap/Tartışma kitap ve makaleler
10 Evren ve Örneklem Seminer / Anlatım / Soru-Cevap/Tartışma kitap ve makaleler
11 Ölçme aracında aranan teknik nitelikler: Güvenirlik Seminer / Anlatım / Soru-Cevap /Tartışma kitap ve makaleler
12 Ölçme aracında aranan teknik nitelikler: Geçerlik Seminer / Anlatım / Soru-Cevap /Tartışma kitap ve makaleler
13 Verilerin toplanması ve analizi Seminer / Anlatım / Soru-Cevap /Tartışma kitap ve makaleler
14 Yorumlama ve rapor yazımı Seminer / Anlatım / Soru-Cevap /Tartışma kitap ve makaleler

 
Dersin Program Çıktılarına Katkısı
P1 P2 P3 P4 P5 P6 P7 P8 P9 P10 P11 P12 P13
Tüm 4
Ö1 4
Ö2 5
Ö3 4
Ö4 5
Ö5 5
Ö6 5
Ö7 4
Ö8 4
Ö9 5

  Katkı Düzeyi: 1: Çok Düşük 2: Düşük 3: Orta 4: Yüksek 5: Çok Yüksek